Online begeleiding en teleconsult als psycholoog in België: terugbetaling, privacy en afspraken

Beeldbellen met een cliënt is voor veel psychologen een gewone werkvorm geworden. De regels die gelden voor je beroepsgeheim, je dossier en je privacy veranderen daar niet door: ze gelden online net als in je praktijk. Dit artikel zet op een rij wat het RIZIV zegt over videoconsultatie, wat de beroepsorganisaties aanraden en welke afspraken je best met je cliënt maakt.

Terugbetaling: wat zegt het RIZIV?

Volgens het RIZIV kunnen sessies binnen de eerstelijnspsychologische zorg in een netwerk voor geestelijke gezondheid via videoconsultatie plaatsvinden, met uitzondering van de eerste sessie. De terugbetaling is dezelfde als bij een sessie in de praktijk, en de eigen bijdrage van de cliënt verandert niet. Ga wel na of je cliënt de zorg op afstand kan volgen en een beveiligde verbinding kan gebruiken; de precieze voorwaarden staan in de overeenkomst met je netwerk. Die RIZIV-conventie is opgezet voor de periode 2024-2026 en wordt regelmatig aangepast: controleer de actuele tekst op riziv.fgov.be. Het volledige kader staat in ons artikel over terugbetaling.

Buiten de conventie bepaal je zelf of je een sessie online aanbiedt en aan welk tarief. Vergeet dan niet dat je je cliënt vooraf over de kosten informeert (zie tarief per sessie).

Het beroepsgeheim en de deontologie gelden ook online

De Deontologische Code voor Psychologen is van toepassing op iedere psycholoog met de wettelijke titel, ongeacht zijn werkveld, functie en methode. Dat geldt dus ook voor videosessies. Je beroepsgeheim (artikel 352 van het Strafwetboek, tot 1 september 2026 artikel 458; zie ons artikel over het meldrecht) en je plichten als zorgverlener veranderen niet doordat de cliënt thuis zit.

De VVKP publiceert een FAQ over online consultaties en beschouwt ze, vooral via videochat, als een bruikbaar alternatief voor een sessie in de praktijk. Haar praktische raadgevingen komen erop neer:

• Gebruik geen openbare computers, log uit na de sessie en houd je systemen up-to-date.
• Bespreek het online aanbod vooraf met je cliënt, bij voorkeur telefonisch, en leg uit waarom en hoe je het inzet.
• Bij een beveiligingsincident informeer je je cliënten en de politie en raadpleeg je een IT-professional.

Een beveiligingsincident kan daarnaast een melding aan de Gegevensbeschermingsautoriteit vragen. Wat je dan binnen 72 uur doet, lees je in onze checklist gegevensbescherming.

Privacy: wat je van een videotool vraagt

Gezondheidsgegevens zijn bijzondere categorieën van persoonsgegevens onder de AVG. Een videotool die gegevens verwerkt in jouw opdracht, vraagt een schriftelijke verwerkersovereenkomst (zie het artikel over dossier, beroepsgeheim en AVG). Voor je een tool kiest, ga je na:

1. Waar worden de gegevens verwerkt en bewaard, en wie heeft er toegang toe?
2. Is de verbinding versleuteld, en is er een wachtruimte of toegangscode voor elke sessie?
3. Wordt er opgenomen? Neem nooit op zonder uitdrukkelijke toestemming, en bewaar opnames niet langer dan nodig.

Een officiële lijst van toegelaten videotools vonden we niet. Beoordeel dus zelf de beveiligings- en privacyvoorwaarden van de tool die je kiest.

Praktische afspraken met je cliënt

• Identiteit en locatie: controleer wie er aan de andere kant zit en vraag waar je cliënt zich tijdens de sessie bevindt, zodat je weet waar je hulp kunt organiseren.
• Een noodplan: bespreek wat je doet wanneer de verbinding wegvalt of wanneer er een crisis ontstaat tijdens een online sessie. Noteer, met instemming van je cliënt, een noodcontact in het dossier.
• Een rustige, afgesloten ruimte: vraag je cliënt om een plek waar hij niet gestoord wordt of meegeluisterd wordt, en wees zelf net zo discreet.
• Een alternatief bij technische problemen: telefoon of een nieuwe afspraak, met duidelijke afspraken over wat je daarvoor aanrekent.
• Klinische afweging: of online werken past bij de situatie van je cliënt, beslis jij als klinisch psycholoog. Houd die beslissing in het dossier bij.

Wanneer online past, en wanneer niet

Dat is een klinische vraag, geen technische. Enkele elementen om mee te wegen: de voorkeur en de situatie van je cliënt (afstand, mobiliteit, drukke agenda), de mate van veiligheidsrisico en de mogelijkheid om bij een crisis hulp te organiseren, de privacy waarover je cliënt thuis beschikt, en zijn vertrouwdheid met de technologie. Bij kinderen en jongeren komt daar bij hoe je omgaat met de aanwezigheid van ouders. Een gemengde werkwijze, deels in de praktijk en deels online, kan voor veel cliënten het beste van beide bieden, op voorwaarde dat je er telkens bewust voor kiest.

Leg je werkwijze schriftelijk vast

Noteer in je intake-informatie hoe je online werkt: welke tool je gebruikt, dat je niet opneemt (of enkel met uitdrukkelijke toestemming), wat je doet wanneer de verbinding wegvalt en hoe je cliënt je in een dringend geval bereikt. Zo vermijd je discussie achteraf, en het helpt je bij je plicht om je cliënt vooraf correct te informeren.

Online zichtbaar zijn

Vermeld op je website en je boekingspagina duidelijk of je online sessies aanbiedt, welke tool je gebruikt, en wat je cliënt zelf moet voorzien (een stille ruimte, een stabiele verbinding, een toestel met camera). Dat voorkomt dat de eerste vijf minuten van elke sessie aan techniek opgaan.

Hoe Nerela je daarbij helpt

In Nerela voeg je een videolink toe aan de afspraak: de cliënt ontvangt hem met zijn bevestiging en herinnering. Je maakt sessietypes aan met een eigen duur, vorm (praktijk of online) en tarief, en vult daarmee je factuurregels in. Nerela is geen videotool: kies zelf de oplossing waarvan je de privacyvoorwaarden hebt gecontroleerd.