Πολιτική ακύρωσης ραντεβού: πότε επιτρέπεται να χρεώσεις μια ακύρωση ή απουσία χωρίς ειδοποίηση
Ξεκίνα από αυτό που δεν θα βρεις εδώ: καμία ρητή ελληνική διάταξη, ΦΕΚ ή επίσημη απόφαση συλλόγου δεν ρυθμίζει ειδικά αν επιτρέπεται να χρεώσεις μια συνεδρία που ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή ή μια απουσία χωρίς καμία ειδοποίηση (no-show). Το άρθρο 10 του Κώδικα Δεοντολογίας (ΦΕΚ Β' 2344/2019) μιλάει γενικά για αμοιβές «με διακριτικότητα» — το αναλύουμε πλήρως στο άρθρο μας για τον Κώδικα Δεοντολογίας και τη διαφήμιση — αλλά δεν αναφέρεται καθόλου στην ακύρωση ραντεβού. Χωρίς ρητό κανόνα, η ασφαλής πρακτική στηρίζεται σε δύο πράγματα: καλή πίστη και σαφής προειδοποίηση εκ των προτέρων, γραπτά, στη σύμβασή σου. Παρακάτω, τι πραγματικά συζητούν οι ψυχολόγοι στην Ελλάδα πάνω σε αυτό, ο γενικός κανόνας που ισχύει όταν λείπει ρητή διάταξη, και μια έτοιμη ρήτρα ακύρωσης για τη σύμβασή σου.
Τι λέει ο Κώδικας Δεοντολογίας — και τι δεν λέει
Το ΦΕΚ Β' 2344/2019 είναι δεσμευτική διοικητική πράξη, όχι απλή σύσταση — το εξηγούμε αναλυτικά στο άρθρο μας για τον Κώδικα Δεοντολογίας και τη διαφήμιση. Το άρθρο 8 απαγορεύει την αυτοδιαφήμιση, τις εμπορικού τύπου πινακίδες και τις μαρτυρίες ασθενών. Το άρθρο 10 ζητά οι αμοιβές να ορίζονται «με διακριτικότητα και χωρίς πνεύμα εκμετάλλευσης» και απαγορεύει τον καταμερισμό αμοιβών με μεσάζοντες.
Κανένα από τα δύο άρθρα δεν αναφέρεται ρητά στην ακύρωση ραντεβού ή στην απουσία χωρίς ειδοποίηση. Ψάξαμε ειδικά για αυτό, και δεν βρέθηκε καμία συγκεκριμένη διάταξη, εγκύκλιος του Συλλόγου Ελλήνων Ψυχολόγων (ΣΕΨ) ή δικαστική απόφαση που να ρυθμίζει το ζήτημα στην Ελλάδα. Αυτό δεν σημαίνει ότι το θέμα είναι «αδιευκρίνιστο νομικά» με την έννοια ότι απαγορεύεται — σημαίνει ότι είναι ένα κενό που καλύπτεται από τη γενική αρχή της καλής πίστης στις συμβατικές σχέσεις, όχι από ειδικό κανόνα δεοντολογίας ψυχολόγων.
Το θέμα που απασχολεί ενεργά τους ψυχολόγους στην Ελλάδα
Δεν είναι θεωρητικό ζήτημα — είναι κάτι που συζητιέται δημόσια. Το psychology.gr φιλοξενεί άρθρο και δημοσκόπηση με τίτλο «Ακύρωση συνεδρίας και αμοιβή ψυχολόγου», και το forum του ίδιου site έχει ξεχωριστό νήμα πάνω στο ίδιο θέμα. Το εύρημα δεν είναι ένα ενιαίο «σωστό ποσοστό» — είναι ακριβώς το αντίθετο: η πρακτική διαφέρει σημαντικά από επαγγελματία σε επαγγελματία. Κάποιοι χρεώνουν κάθε ακύρωση χωρίς εξαίρεση, άλλοι μόνο όταν η ειδοποίηση έρχεται μέσα στις τελευταίες 24 ώρες, άλλοι μόνο σε πλήρη απουσία χωρίς καμία ειδοποίηση, και άλλοι δεν χρεώνουν ποτέ ακυρώσεις.
Δεν παρουσιάζουμε αυτό το εύρημα ως επίσημη θέση κάποιου συλλόγου — είναι δημόσια συζήτηση ανάμεσα σε επαγγελματίες, όχι κανόνας. Το σημαντικό συμπέρασμα είναι ακριβώς αυτό: αφού δεν υπάρχει ενιαία πρακτική ούτε ρητός κανόνας, η δική σου πολιτική είναι έγκυρη όσο είναι σαφής, γραπτή και γνωστή εκ των προτέρων στον ασθενή — όχι επειδή αντιγράφει κάποιο συγκεκριμένο ποσοστό που «όλοι» εφαρμόζουν, γιατί τέτοιο ποσοστό δεν υπάρχει.
Χωρίς ρητό κανόνα, ο γενικός κανόνας: καλή πίστη και προειδοποίηση εκ των προτέρων
Όταν λείπει ειδική διάταξη, η ασφαλής βάση δεν είναι να ψάξεις για ένα κενό νομικό τέχνασμα — είναι να εφαρμόσεις τη λογική που ήδη υπάρχει στο άρθρο 10: αμοιβές με διακριτικότητα και σαφήνεια, γνωστές στον ασθενή πριν αναλάβει καμία υποχρέωση. Αυτό μεταφράζεται σε τρεις πρακτικούς κανόνες:
- Ενημέρωσε τον όρο πριν ξεκινήσετε — στη σύμβαση ή στο πρώτο μήνυμα ραντεβού, ποτέ την ημέρα που ακυρώνεται κάτι·
- Όρισε συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο προειδοποίησης (π.χ. 24 ή 48 ώρες), όχι μια ασαφή έκφραση όπως «εγκαίρως»·
- Εφάρμοσέ το με συνέπεια σε όλους τους ασθενείς σου — η επιλεκτική εφαρμογή είναι αυτή που μετατρέπει μια δίκαιη ρήτρα σε πηγή σύγκρουσης.
Αξίζει να δεις εδώ και τη διεθνή πρακτική στην ψυχοθεραπεία, με μία σαφή επιφύλαξη: δεν είναι ελληνικός κανόνας, είναι γενική τάση από βιβλιογραφία και οδηγούς δεοντολογίας κλινικής πρακτικής κυρίως αγγλόφωνων χωρών. Εκεί, ο κανόνας που επικρατεί είναι η γραπτή συναίνεση πριν από την πρώτη συνεδρία, με σαφή διάκριση ανάμεσα σε «καθυστερημένη ακύρωση» (λιγότερο από ένα συγκεκριμένο διάστημα, συνήθως 24 ώρες) και «απουσία χωρίς ειδοποίηση» (no-show) — δες για παράδειγμα τον σχετικό οδηγό του GoodTherapy. Η λογική πίσω από αυτό δεν χρειάζεται ελληνικό νόμο για να στέκεται: ό,τι συμφωνήθηκε γραπτά και εκ των προτέρων είναι πιο εύκολο να εφαρμοστεί χωρίς αμηχανία.
Η καλή πίστη δεν σταματά στο χαρτί. Ακόμα κι όταν η ρήτρα σου επιτρέπει να χρεώσεις, μια πραγματική έκτακτη ανάγκη (ασθένεια, πένθος, ατύχημα) είναι στιγμή για ευελιξία, όχι για αυστηρή εφαρμογή του κανόνα. Η ρήτρα σε προστατεύει από την τυπική αμέλεια ή αδιαφορία — δεν χρειάζεται να γίνει τιμωρία σε μια πραγματική κρίση.
Ακύρωση, απουσία ή έγκαιρη ειδοποίηση: τι είναι δίκαιο, πότε
| Σενάριο | Είναι δίκαιο να χρεώσεις; | Γιατί |
|---|---|---|
| Ακύρωση με προειδοποίηση >48 ωρών | Όχι | Αρκετός χρόνος για να καλυφθεί η θέση από άλλον ασθενή |
| Ακύρωση με προειδοποίηση 24-48 ωρών | Στην κρίση σου | Λιγότερος χρόνος κάλυψης — δίκαιο να οριστεί ρητά στη σύμβαση |
| Ακύρωση <24 ωρών, χωρίς σοβαρό λόγο | Ναι, αν το έχεις γραπτά συμφωνήσει | Ελάχιστος ή καθόλου χρόνος κάλυψης της θέσης |
| Απουσία χωρίς καμία ειδοποίηση (no-show) | Ναι, αν το έχεις γραπτά συμφωνήσει | Καμία δυνατότητα κάλυψης — πλήρης απώλεια χρόνου |
| Έκτακτη ανάγκη (ασθένεια, πένθος, ατύχημα) | Στην κρίση σου, με ευελιξία | Η καλή πίστη προηγείται της τυπικής εφαρμογής του κανόνα |
Πώς το ανακοινώνεις χωρίς να μοιάζει με «διαφήμιση» ή τιμωρία
Μια συχνή ανησυχία: μήπως το να μιλήσεις καθαρά για χρέωση ακύρωσης παραβιάζει το άρθρο 8, που απαγορεύει την τιμή ως εργαλείο προσέλκυσης πελατείας; Όχι — είναι ακριβώς το αντίθετο πράγμα. Το άρθρο 8 απαγορεύει τη δημόσια χρήση της τιμής ως δόλωμα (προσφορές, εκπτώσεις, «1η συνεδρία δωρεάν»). Η ρήτρα ακύρωσης είναι μια ιδιωτική συμφωνία ανάμεσα σε εσένα και τον συγκεκριμένο ασθενή, γνωστή εκ των προτέρων — δεν απευθύνεται στο κοινό, δεν διαφημίζει τίποτα.
Ο τρόπος που την παρουσιάζεις μετράει περισσότερο από το ίδιο το περιεχόμενο. Ένα απλό σενάριο τριών φράσεων, στην πρώτη επαφή ή στη σύμβαση:
- «Αν χρειαστεί να ακυρώσουμε ή να αλλάξουμε το ραντεβού μας, χρειάζομαι ειδοποίηση τουλάχιστον [χρόνος] πριν — έτσι μπορώ να δώσω τη θέση σε κάποιον άλλον.»
- «Σε περίπτωση απουσίας χωρίς ειδοποίηση, η συνεδρία χρεώνεται κανονικά — δεν είναι τιμωρία, είναι απλά ο χρόνος που κρατήθηκε αποκλειστικά για εσένα.»
- «Αν προκύψει κάτι έκτακτο, πες μου το — υπάρχει χώρος για ευελιξία σε πραγματικές κρίσεις.»
Παρουσιασμένη έτσι, η ρήτρα ακούγεται σαν οργάνωση, όχι σαν απειλή — και δεν πλησιάζει καν το όριο του άρθρου 8.
Πρότυπη ρήτρα ακύρωσης, έτοιμη για τη σύμβασή σου
Αν έχεις ήδη το μοντέλο μας για τη σύμβαση παροχής ψυχολογικών υπηρεσιών, η ρήτρα ακύρωσης είναι ήδη ο όρος 3 εκείνου του εγγράφου. Παρακάτω, μια πιο αναλυτική εκδοχή της ίδιας ρήτρας, με τα κενά που πρέπει να συμπληρώσεις:
Ρήτρα Ακύρωσης και Επαναπρογραμματισμού
1. Προειδοποίηση. Ο/Η ΑΝΤΙΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΟΣ/Η δεσμεύεται να ενημερώνει για ακύρωση ή αλλαγή ραντεβού τουλάχιστον ______ ώρες πριν την προγραμματισμένη ώρα.
2. Ακύρωση εντός του παραπάνω διαστήματος. Ακύρωση που γνωστοποιείται λιγότερο από ______ ώρες πριν χρεώνεται: ( ) πλήρως ( ) κατά ______% ( ) δεν χρεώνεται.
3. Απουσία χωρίς ειδοποίηση (no-show). Απουσία χωρίς καμία ειδοποίηση χρεώνεται: ( ) πλήρως ( ) κατά ______% ( ) δεν χρεώνεται.
4. Έκτακτες περιπτώσεις. Σε περίπτωση τεκμηριωμένης έκτακτης ανάγκης (ασθένεια, πένθος, ατύχημα), ο/η ΠΑΡΟΧΟΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ διατηρεί τη διακριτική ευχέρεια να μην εφαρμόσει τη χρέωση.
5. Επαναπρογραμματισμός. Ακυρωμένο ραντεβού εντός των παραπάνω όρων μπορεί να επαναπρογραμματιστεί εντός ______ ημερών, κατόπιν συνεννόησης.
Πριν τη χρησιμοποιήσεις: συμπλήρωσε τα ποσοστά και τα χρονικά περιθώρια που πραγματικά εφαρμόζεις — όχι έναν αριθμό που είδες κάπου αλλού. Και βεβαιώσου ότι ο ασθενής τη διαβάζει και τη συμφωνεί πριν από την πρώτη συνεδρία, όχι μετά την πρώτη ακύρωση.
Το πρόγραμμά σου, οργανωμένο χωρίς αμηχανία
Η Nerela κρατάει ατζέντα, σύμβαση, σημειώσεις συνεδρίας και αυτόματες υπενθυμίσεις σε ένα μέρος — ώστε η πολιτική ακύρωσης να είναι σαφής από την πρώτη μέρα.
Συχνές ερωτήσεις
Επιτρέπεται δεοντολογικά να χρεώσω μια συνεδρία που ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή;+
Δεν υπάρχει ρητή απαγόρευση ούτε ρητή έγκριση στον Κώδικα Δεοντολογίας — τα άρθρα 8 και 10 δεν αναφέρονται καθόλου στην ακύρωση ραντεβού. Χωρίς ρητό κανόνα, το κριτήριο είναι η καλή πίστη: συμφώνησε τον όρο γραπτά πριν ξεκινήσετε, με σαφές χρονικό περιθώριο προειδοποίησης, και εφάρμοσέ τον με συνέπεια σε όλους τους ασθενείς σου.
Υπάρχει επίσημη ελληνική απόφαση ή νομολογία πάνω σε αυτό το θέμα;+
Δεν βρέθηκε καμία δημοσιευμένη απόφαση, εγκύκλιος συλλόγου ή δικαστική απόφαση που να ρυθμίζει ειδικά τη χρέωση ακυρωμένων συνεδριών στην Ελλάδα. Το μόνο διαθέσιμο υλικό είναι δημόσιες συζητήσεις ανάμεσα σε επαγγελματίες, όπως στο forum του psychology.gr, που δείχνουν ότι η πρακτική διαφέρει σημαντικά από γραφείο σε γραφείο.
Τι διάστημα προειδοποίησης είναι λογικό να ζητήσω πριν από μια ακύρωση;+
Δεν υπάρχει ελληνικός κανόνας που να ορίζει συγκεκριμένο διάστημα. Η διεθνής πρακτική στην ψυχοθεραπεία συγκλίνει συχνά στις 24 ώρες πριν το ραντεβού, αλλά η τελική επιλογή είναι δική σου — το σημαντικό είναι να το γράψεις καθαρά στη σύμβαση και να το εφαρμόζεις με τον ίδιο τρόπο σε όλους.
Πώς διαφέρει η χρέωση ακύρωσης από την απαγόρευση του άρθρου 8 για την «τιμή ως δόλωμα»;+
Είναι διαφορετικά πράγματα. Το άρθρο 8 απαγορεύει τη χρήση της τιμής ως εργαλείο προσέλκυσης πελατείας — προσφορές, εκπτώσεις, δολώματα τύπου «1η συνεδρία δωρεάν». Η χρέωση μιας ήδη συμφωνημένης συνεδρίας που ακυρώθηκε είναι ιδιωτική συμβατική ρήτρα ανάμεσα σε δύο μέρη που τη γνώριζαν εκ των προτέρων — δεν έχει καμία σχέση με δημόσια διαφήμιση ή προσέλκυση πελατών.
Ενημερωτικό περιεχόμενο — δεν υποκαθιστά τη νομική συμβουλή.
Η Nerela είναι το λογισμικό διαχείρισης φτιαγμένο για ψυχολόγους: ατζέντα, online κράτηση ραντεβού, σημειώσεις συνεδρίας κρυπτογραφημένες, αυτόματες υπενθυμίσεις και αποδείξεις — με δεδομένα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δοκίμασέ το δωρεάν, χωρίς κάρτα.
Δοκίμασέ το δωρεάν →