Κώδικας Δεοντολογίας Ψυχολόγων και διαφήμιση: τι επιτρέπεται και τι όχι
Ξεκίνα από αυτό: ο Κώδικας Δεοντολογίας του Ψυχολόγου δεν είναι σύσταση χωρίς ισχύ — εγκρίθηκε με Υπουργική Απόφαση και δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Β' 2344/2019, άρα είναι δεσμευτική διοικητική πράξη. Το άρθρο 8 απαγορεύει την αυτοδιαφήμιση, τις εμπορικού τύπου πινακίδες και τις μαρτυρίες ασθενών. Το άρθρο 10 ζητά οι αμοιβές να ορίζονται «με διακριτικότητα» και απαγορεύει τον καταμερισμό τους με μεσάζοντες. Παρακάτω, τι σημαίνει αυτό στην πράξη — για το site σου, το Instagram και τις παραπομπές.
Το ΦΕΚ Β' 2344/2019: δεσμευτικό, όχι κατευθυντήρια γραμμή
Πολλοί ψυχολόγοι υποθέτουν ότι ο Κώδικας Δεοντολογίας είναι ένα εσωτερικό κείμενο του κλάδου, χωρίς πραγματικές συνέπειες. Δεν είναι έτσι. Το κείμενο εγκρίθηκε με Υπουργική Απόφαση και δημοσιεύτηκε επίσημα ως ΦΕΚ Β' 2344/2019 — δηλαδή είναι διοικητική πράξη με δεσμευτική ισχύ, όχι απλή σύσταση επαγγελματικής δεοντολογίας. Το πλήρες κείμενο βρίσκεται και στη σελίδα του ΣΕΨ, του μεγαλύτερου επαγγελματικού συλλόγου ψυχολόγων στη χώρα.
Η λογική πίσω από τα άρθρα 8 και 10 δεν είναι διαφορετική από αυτή που ακολουθούν αντίστοιχοι κώδικες σε άλλες χώρες της Ευρώπης: η ψυχοθεραπεία δεν είναι προϊόν κατανάλωσης, και η εμπιστοσύνη του ασθενή δεν πρέπει να χτίζεται μέσω τεχνικών μάρκετινγκ που λειτουργούν σε ένα κατάστημα ρούχων αλλά όχι σε ένα ιατρείο ψυχικής υγείας.
Άρθρο 8: τι απαγορεύεται ρητά
Το άρθρο 8 του Κώδικα είναι σαφές: ο ψυχολόγος οφείλει να αποφεύγει την δημόσια αυτοδιαφήμιση ή τη δημόσια αναφορά του ονόματός του με διαφημιστικό σκοπό. Συγκεκριμένα, απαγορεύει:
- Εμπορικού τύπου πινακίδες με διαφημιστικό περιεχόμενο στην είσοδο του γραφείου·
- Εντυπωσιακές βιτρίνες ή στοιχεία που προσομοιάζουν σε εμπορική προβολή·
- Μαρτυρίες ή μηνύματα ευχαριστίας σχετικά με ψυχολογικές παρεμβάσεις — πραγματικές ή υποθετικές, δημοσιευμένες από τον ίδιο τον επαγγελματία ή απλώς αναδημοσιευμένες από όσα του έστειλε ένας ασθενής.
Το τελευταίο σημείο είναι αυτό που πιάνει τους περισσότερους απροετοίμαστους: ένα «μου άλλαξες τη ζωή» screenshotαρισμένο από WhatsApp και ανεβασμένο σε Instagram Story, ακόμα κι αν προήλθε αυθόρμητα από τον ασθενή, εμπίπτει στην απαγόρευση. Η Nerela δεν δημοσιεύει ποτέ μαρτυρίες πελατών στο δικό της υλικό — ίδιος κανόνας, ανεξάρτητα από τη χώρα.
Άρθρο 10: αμοιβές «με διακριτικότητα», όχι μυστικές
Το άρθρο 10 δεν απαγορεύει να μιλήσεις για χρήματα. Ζητά οι αμοιβές να καθορίζονται «με διακριτικότητα και χωρίς πνεύμα εκμετάλλευσης». Στην πράξη, αυτό σημαίνει: ενημερώνεις τον ασθενή με σαφήνεια στην πρώτη επαφή ή στο συμβόλαιο θεραπείας, χωρίς το ποσό να γίνεται εργαλείο προσέλκυσης πελατείας.
Το ίδιο άρθρο απαγορεύει ρητά κάτι πιο συγκεκριμένο: τον καταμερισμό αμοιβών με γιατρούς ή άλλους μεσάζοντες με σκοπό την προσέλκυση πελατών. Δηλαδή, αν ένας γιατρός σου στέλνει παραπομπές και εσύ του δίνεις ποσοστό από κάθε συνεδρία που προκύπτει, αυτό είναι ρητά απαγορευμένο — ανεξάρτητα από το πόσο συνηθισμένο μπορεί να είναι σε άλλους κλάδους υπηρεσιών.
Η διάκριση που μετράει: ενημέρωση της τιμής όταν ρωτούν είναι φυσιολογική άσκηση του επαγγέλματος· η τιμή ως δόλωμα διαφήμισης (προσφορές, «1η συνεδρία δωρεάν», πακέτα «3+1») παραβιάζει το άρθρο 8. Και η αμοιβή σε τρίτο για παραπομπή παραβιάζει το άρθρο 10 — παραπομπές χωρίς χρηματικό αντάλλαγμα, όμως, δεν εμπίπτουν εδώ.
Πίνακας γρήγορης αναφοράς: επιτρέπεται ή όχι
| Ενέργεια | Επιτρέπεται; | Άρθρο |
|---|---|---|
| Αναφορά τιμής συνεδρίας σε όποιον ρωτήσει | Ναι | Άρθρο 10 |
| Προσφορά «1η συνεδρία δωρεάν» ως δόλωμα | Όχι | Άρθρο 8 |
| Δημοσίευση μαρτυρίας ασθενή, ακόμα κι αν την έστειλε ο ίδιος | Όχι | Άρθρο 8 |
| Επαγγελματική πινακίδα με όνομα και ειδικότητα, χωρίς διαφημιστικό ύφος | Ναι | Άρθρο 8 |
| Ποσοστό σε γιατρό για κάθε παραπομπή ασθενή | Όχι | Άρθρο 10 |
| Παραπομπή μεταξύ συναδέλφων χωρίς χρηματικό αντάλλαγμα | Ναι | Άρθρο 10 |
| Ενημερωτικό περιεχόμενο (blog, social media) χωρίς προσφορές/έκπτωση | Ναι | Άρθρο 8 |
Το κόστος της παράβασης: γιατί δεν αξίζει το ρίσκο
Επειδή πρόκειται για δεσμευτική διοικητική πράξη και όχι για εσωτερικό κώδικα συμπεριφοράς, η παράβαση άρθρου του Κώδικα μπορεί να ενεργοποιήσει πειθαρχική διαδικασία στο αρμόδιο πειθαρχικό όργανο του κλάδου. Η λογική επιχειρημάτων του τύπου «το κάνουν όλοι στο Instagram» δεν αλλάζει το νομικό καθεστώς του κειμένου — αλλάζει μόνο πόσο συχνά γίνεται καταγγελία.
Η πιο ασφαλής πρακτική δεν είναι να βρεις πού είναι το όριο και να στέκεσαι δίπλα του, αλλά να χτίσεις παρουσία που δεν χρειάζεται καν να πλησιάσει το όριο: περιεχόμενο που εκπαιδεύει (τι είναι θεραπεία, πώς λειτουργεί η πρώτη συνεδρία, πώς λειτουργεί η επιστροφή εξόδων από ασφάλιση), όχι περιεχόμενο που πουλάει με προσφορές.
Τι μπορεί να κάνει ένας ψυχολόγος στην πράξη
Ο Κώδικας δεν σε εμποδίζει να έχεις παρουσία — σε εμποδίζει να τη μετατρέψεις σε βιτρίνα μαγαζιού. Ό,τι μένει νόμιμο και χρήσιμο:
- Ενημερωτικό site ή Instagram με ποιος είσαι, ποια ειδίκευση έχεις, πώς λειτουργεί η πρώτη συνεδρία — χωρίς προσφορές ή δόλωμα τιμής·
- Παρουσία σε επαγγελματικούς καταλόγους (π.χ. καταλόγου του συλλόγου σου) με στοιχεία επικοινωνίας·
- Εκπαιδευτικό περιεχόμενο για το ευρύ κοινό — άρθρα, βίντεο, podcasts — που χτίζει εμπιστοσύνη χωρίς να διαφημίζει τιμή ή προσφορά·
- Παραπομπές από συναδέλφους χωρίς κανένα χρηματικό αντάλλαγμα ανάμεσά σας — μόνο επαγγελματική εκτίμηση.
Οργάνωσε το γραφείο σου σωστά από την αρχή
Η Nerela κρατάει το ημερολόγιο, τις σημειώσεις συνεδρίας και τις αποδείξεις σου σε ένα μέρος — χωρίς να χρειαστεί ποτέ να σκεφτείς πώς θα «διαφημίσεις» τη δουλειά σου.
Συχνές ερωτήσεις
Ο Κώδικας Δεοντολογίας είναι απλώς κατευθυντήρια γραμμή ή έχει νομική ισχύ;+
Έχει πραγματική νομική ισχύ. Εγκρίθηκε με Υπουργική Απόφαση και δημοσιεύτηκε ως ΦΕΚ Β' 2344/2019 — είναι δεσμευτική διοικητική πράξη, όχι σύσταση. Παράβαση άρθρου μπορεί να οδηγήσει σε πειθαρχική διαδικασία στο αρμόδιο όργανο.
Μπορώ να αναφέρω τιμή συνεδρίας στο Instagram ή στο site μου;+
Το να ενημερώσεις με διακριτικότητα ποιος είναι ο τρόπος χρέωσής σου δεν είναι το πρόβλημα — το άρθρο 10 ζητά οι αμοιβές να ορίζονται με διακριτικότητα, χωρίς πνεύμα εκμετάλλευσης. Αυτό που σίγουρα δεν επιτρέπεται (άρθρο 8) είναι η αυτοδιαφήμιση με στόχο την προσέλκυση πελατείας: προσφορές, εκπτώσεις, «1η συνεδρία δωρεάν» ως δόλωμα.
Μπορώ να δημοσιεύσω ένα μήνυμα ευχαριστίας που μου έστειλε ασθενής;+
Όχι. Το άρθρο 8 απαγορεύει ρητά τη δημοσίευση μαρτυριών ή μηνυμάτων ευχαριστίας για ψυχολογικές παρεμβάσεις, πραγματικές ή υποθετικές — ανεξάρτητα από το αν τα δημοσιεύεις εσύ ή τα μοιράζεσαι επειδή σου τα έστειλε ο ίδιος ο ασθενής.
Μπορώ να συνεργαστώ με γιατρό που μου στέλνει παραπομπές έναντι ποσοστού;+
Όχι. Το άρθρο 10 απαγορεύει ρητά τον καταμερισμό αμοιβών με γιατρούς ή άλλους μεσάζοντες με σκοπό την προσέλκυση πελατείας. Παραπομπές μεταξύ επαγγελματιών χωρίς χρηματικό αντάλλαγμα δεν εμπίπτουν σε αυτή την απαγόρευση.
Η Nerela είναι το λογισμικό διαχείρισης φτιαγμένο για ψυχολόγους: ημερολόγιο, online κράτηση ραντεβού, σημειώσεις συνεδρίας, αυτόματες υπενθυμίσεις και αποδείξεις — με δεδομένα φιλοξενούμενα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ξεκινάς με 14 ημέρες δωρεάν, χωρίς κάρτα, και μιλάς απευθείας με όποιον φτιάχνει το προϊόν.
Ξεκίνα δωρεάν →