Serbest çalışan psikologlar için vergi ve serbest meslek makbuzu rehberi
Muayenehanenizi açtıktan sonra sıra gerçek işe geliyor: her seans sonunda doğru belgeyi kesmek. Bu yazı serbest meslek erbabı statüsünü, e-SMM zorunluluğunu ve stopaj/KDV'nin nasıl işlediğini özetliyor — ama şunu baştan söylemek önemli: burada verilen hiçbir rakam kişisel vergi tavsiyesi değildir, kendi durumunuzu mutlaka bir mali müşavirle teyit edin.
Önemli: Vergi mevzuatı sık değişir ve kişiye/duruma göre farklı uygulanır. Bu yazı genel bir harita sunar, kesin rakam ve uygulama için mali müşavirinize danışın.
Serbest meslek erbabı statüsü
Türk vergi sisteminde psikologlar serbest meslek erbabı olarak kabul edilir — avukat, mimar veya hekimlerle aynı genel kategoride. Bu, hizmetiniz karşılığında bir fatura değil, serbest meslek makbuzu (SMM) kesmeniz gerektiği anlamına gelir. Kazancınız "serbest meslek kazancı" olarak yıllık beyanname üzerinden vergilendirilir.
e-SMM zorunluluğu
2020'den bu yana kademeli olarak genişletilen bir zorunluluk var: 2026 itibarıyla faaliyette bulunan tüm serbest meslek erbabının elektronik serbest meslek makbuzu (e-SMM) düzenlemesi zorunlu — ciro veya hasılat haddine bakılmaksızın. Bu kapsamdaki kişiler artık kağıt makbuz kesemiyor; buna rağmen kağıt makbuz düzenlemeye devam etmek veya hiç makbuz kesmemek ciddi yaptırımlara yol açabiliyor. Yeni işe başlayan bir psikolog da, işe başladığı ay içinde e-SMM sistemine geçmekle yükümlü.
e-SMM, Gelir İdaresi Başkanlığı'na (GİB) bağlı yetkili bir e-fatura/e-belge sağlayıcısı üzerinden kesiliyor — bu genellikle mali müşavirinizin size önerdiği veya kendi kullandığı bir sistem oluyor.
Stopaj ne zaman uygulanır, ne zaman uygulanmaz
Bu konu sık karıştırılıyor, ama mantığı basit: kim ödüyor?
- Ödemeyi bir kurum/şirket yapıyorsa (örneğin bir çalışan destek programı veya kurumsal anlaşma üzerinden), Gelir Vergisi Kanunu madde 94 uyarınca %20 stopaj genellikle devreye giriyor: kurum stopajı keser ve sizin adınıza muhtasar beyanname ile vergi dairesine öder.
- Ödemeyi doğrudan bireysel bir danışan yapıyorsa (vergi mükellefi olmayan gerçek kişi), genel kural olarak makbuz stopajsız düzenlenir — yalnızca KDV uygulanabilir (aşağıya bakın).
Bir psikoloji muayenehanesinin gelirinin büyük bölümü doğrudan bireysel danışanlardan geldiği için, birçok psikolog için günlük pratikte stopaj hiç gündeme gelmeyebilir — ama kurumsal anlaşmalarınız varsa mutlaka bu ayrımı mali müşavirinizle netleştirin.
KDV: ruhsat durumunuza bağlı
Muayenehane açma rehberimizde ele aldığımız ruhsat konusu burada doğrudan devreye giriyor: Sağlık Bakanlığı'ndan ruhsat/izin belgesi almış ve hizmetini koruyucu, teşhis, tedavi veya rehabilitasyon kapsamında sunan psikologların hizmetlerinde %0 KDV uygulanabiliyor. Ruhsatsız, "danışmanlık hizmeti" sayılan faaliyetlerde ise %20 KDV söz konusu olabiliyor. Aynı brüt ücreti alsanız bile bu fark net kazancınızı ciddi biçimde etkiler.
Pratik adım: Ruhsat başvurunuzu tamamladıktan sonra, KDV istisnasının makbuzlarınıza doğru yansıdığını mali müşavirinizle birlikte kontrol edin — bu, sisteme baştan doğru kurulması gereken bir ayardır.
Gelir vergisi nasıl işliyor
Serbest meslek kazancınız, yıl boyunca elde ettiğiniz kazançtan indirilebilir giderler düşüldükten sonra, artan oranlı gelir vergisi tarifesine göre vergilendirilir; tarife dilimleri her yıl yeniden belirlenir. Beyanname yıllık verilir ve vergi genellikle iki taksitte ödenir (ilk taksit Mart sonu, ikinci taksit Temmuz sonu). Güncel tarife dilimlerini ve oranlarını bu yazıda vermiyoruz çünkü her yıl değişiyor — güncel rakamı GİB'in resmî kaynaklarından veya mali müşavirinizden alın.
Makbuz için doğru bilgiler zaten dosyada olsun
Nerela danışan bilgilerini dosyada saklar, seans makbuzunu randevunun kendisinden çıkarır — mali müşavirinize göndereceğiniz kayıtlar düzenli kalır.
Nerela'nın makbuzu resmî e-SMM'nin yerini tutar mı?
Dürüstçe: hayır, henüz değil. Nerela, randevunun kendisinden ardışık numaralandırmalı ve SHA-256 ile zincirlenmiş, danışan bilgilerinizle birlikte profesyonel görünümlü bir seans makbuzu PDF'i üretir — bu, danışanınıza verebileceğiniz ve kendi kayıtlarınız için tutabileceğiniz bir belgedir. Ama GİB'e bağlı yetkili bir sağlayıcı üzerinden kesilmesi zorunlu olan resmî e-SMM'nin yerini tutmaz. Pratikte en sağlıklı yol: Nerela'yı takvim, danışan dosyası, tahsilat ve raporlar için kullanın; resmî e-SMM'nizi mali müşavirinizin bağlı olduğu sistem üzerinden kesmeye devam edin.
Sık sorulan sorular
Psikologlar serbest meslek erbabı mı sayılır?+
Evet, Türk vergi sisteminde psikologlar serbest meslek erbabı olarak kabul edilir ve hizmetleri karşılığında serbest meslek makbuzu (SMM) düzenlerler.
e-SMM kesmek zorunlu mu?+
2026 itibarıyla faaliyette bulunan tüm serbest meslek erbabının elektronik serbest meslek makbuzu (e-SMM) düzenlemesi zorunlu; ciro veya hasılat haddine bakılmıyor. Kağıt makbuz düzenlemeye devam etmek veya hiç makbuz kesmemek ciddi yaptırımlara yol açabilir. Yeni işe başlayanlar da işe başladıkları ay içinde sisteme geçmekle yükümlü.
Danışanımdan aldığım ödemede stopaj kesilir mi?+
Genel kural olarak stopaj, makbuzu kesen serbest meslek erbabının karşı tarafının gerçek usulde vergiye tabi bir mükellef (şirket/kurum) olması durumunda uygulanır — kurum, stopajı kesip kendi adınıza vergi dairesine öder. Ödemeyi doğrudan bireysel bir danışan (vergi mükellefi olmayan gerçek kişi) yapıyorsa, genel kural olarak stopajsız bir makbuz düzenlenir, yalnızca KDV uygulanabilir. Kendi durumunuzu mali müşavirinizle teyit edin.
Kayıtlarınızı düzenli tutun, gerisini mali müşavirinize bırakın
Nerela'da her seans, danışan ve makbuz kaydı tek bir yerde, düzenli ve dışa aktarılabilir.
14 gün ücretsiz, kart gerekmez · Taahhüt yok · WhatsApp'tan doğrudan destek
Nerela, psikologlar ve klinikler için tasarlanmış yönetim yazılımıdır: online randevulu takvim, danışan dosyası, seans notları, seans makbuzu ve raporlar — hepsi aynı yerde, verileri Avrupa Birliği'nde barındırılarak. 14 gün ücretsiz, kart gerekmeden başlarsınız.
Nerela'da başlayın — 14 gün ücretsiz →